شیوه نامه برداشت گیاهان دارویی از عرصه طبیعی

برای ارزیابی این پست کلیک کنید!
[تعداد کل:۳]

شیوه نامه براشت و جمع آوري گياهان ارگانيك جهت توليد عرقيات

تهيه و تنظيم: شركت دارامان

تلفن تماس:۴۴۷۱۶۰۱۲ (۰۲۱)    ۴۴۷۴۶۴۶۲(۰۲۱)

فهرست

۱.مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………….۳

۲.شيوه برداشت:………………………………………………………………………………………………………………….۳

۲-۱ شيوه برداشت:………………………………………………………………………………………………………………۳

۲-۲ شيوه برداشت گياه با برگ ساقه:………………………………………………………………………………………۴

۲-۳  شیوه برداشت گیاهان با برگ و گل:………………………………………………………………………۴

۲-۴ برداشت گیاهان گل دار:……………………………………………………………………………………….۵

۲-۵  برداشت بوقناق:………………………………………………………………………………………………….۵

۳.برنامه برداشت:………………………………………………………………………………………………………..۵

۳-۱ گزارش روزانه برداشت گیاه:…………………………………………………………………………………۷

۳-۲ گزارش روزانه خشک کردن گیاه:……………………………………………………………………………۸

۴- نگهداري گياه:………………………………………………………………………………………………………۸

ت، عرقیجات ، ارگانیکاق،۱ مقدمه

كوههاي آذربايجان از مرتفع ترين رشته كوههاي ايران است كه هم از نظر وسعت و هم تنوع رويش گياهان دارويي از اهميت بسيار بالايي برخوردار است. اين رشته كوه از شرق تركيه تا استان گيلان ادامه مي يابد. شهرستان كليبر كه در شرق استان آذربايجان شرقي واقع است داراي ظرفيت هاي بسيار خوبي در گياهان خودرو است.

از مناطق بسيار مهم درزمينه گياهان دارويي كليبر محدوده روستاي كلي قوزي است. اين منطقه داراي چند ويژگي منحصر به فرد است كه زمينه را براي برداشت گياهان ارگانيك فراهم كرده است:

  • عدم وجود كارگاه ها و كارخانه هاي صنعتي
  • عدم وجود آلودگي هاي غير طبيعي در بالادست نهرها و رودهانعناع
  • تقريبا همه اهالي روستاي خوش نشين هستند و حداكثر ۶ ماه از سال سكونت دارند
  • كشاورزي صنعتي رواج ندارد
  • تنوع گياهان دارويي در اين منطقع بسيار زياد است لذا سعي شده است برداشت گياهاني در دستور كار قرار گيرد تا اطمينان بيشتري براي يك محصول ارگانيك خاصل شود.
  • با توجه به مطالعات انجام شده زمين هاي زيادي را براي برداشت گياهان خودرو در اين منطقه وجود دارد.

مكانهاي مشخص شده براي برداشت گياهان دارويي:

دامنه هاي كوههاي ارسباران و روستاهاي اطراف آن از توابع انگوت از جمله روستاي سروآغاجی

۲.شيوه نامه برداشت و جمع آوري گياهان ارگانيك

۲-۱ شیوه برداشت:

یکی از ملزومات در تولید محصول ارگانیک، دسترسی به ماده اولیه ارگانیک است. بنابراین در برداشت گیاهان خودرو باید نهایت دقت و مراقبت از گیاهان بعمل آید تا موجبات تکثیر خودرو گیاه پس از هر  برداشت مهیا باشد. در برداشت گیاهان خودرو توجه به موارد زیر ضروری است:

  • -از لگد کردن گیاهان سالم خود داری شود.
  • -قسمت های رشد یافته و رسیده گیاه برداشت شود.
  • -از برداشت زود هنگام گیاهان پرهیز شود.
  • -فاصله زمانی دفعات برداشت به گونه ای باشد که گیاه فرصت رشد یافتن مجدد را داشته باشد.
  • -گیاه بریده شده پس از برداشت در درون کیسه نایلونی و در بسته قرار نگیرد، زیرا باعث پوسیده شدن گیاه میشود.
  • -گیاه برداشت شده در درون پارچه و یا کیسه ای از الیاف طبیعی مانند کتان قرار گیرد.
    • -کندن گیاه با ریشه ممنوع است.
    • از برداشت گیاهان آفتی و آسیب دیه خود داری شود.

۲.۲. شیوه برداشت گیاهان با برگ و ساقه:

در این گیاهان اندام رویشی ساقه و برگ مصرف دارویی داشته و دارای ماده موثره طبیعی هستند. گیاهانی مانند گزنه، پونه، زبان برده، آبرتره، بادرنجبویه، دم اسب، برگ گردو (برگ و ساقه برگ) و … از  گیاهانی هستند که هم ساقه و هم برگ آنها برداشت میشود بهتر است برداشت این گیاهان به اندازه مورد نیاز باشد و ساقه های رشد یافته تر در اولیت باشد پراکندگی مناطق مشخص شده برای برداشت این گیاهان به نحوی انتخاب شود که هر محدوده پس از برداشت فرصت لازم را برای رشد و رسیدن داشته باشد بهتر است قسمت های قسمت های پایینی ساقه گیاه بریده نشود تا فرصت رشد سریعتر به گیاه داده شود بهتر است در هر محدوده حداقل ۳۰% گیاه باقی بماند تا به رشد و تکثیر گیاه کمک شود. در برداشت گیاهان ساقه داری که  ساقه ضخیم دارند توسط ابزاری مانند چاقو، قیچی، داس و … بریده شود تا رشد گیاه متوقف نگردد.

گیاهان ساقه دار، عمدتا در کنار گیاهان دیگر رشد میکند لذا لازم است در برداشت آنها ابتدا به مناطقی مراجعه کنیم که گیاهان دیگر وجود نداشته و یا کمتر باشند سعی شود در برداشت، گیاه مورد نظر دستچین شود تا از آسیب به پوشش گیاهی جلوگیری شده و گیاهان متفرقه نیز در برداشت ما وجود نداشته باشد.

منطقه مورد نظر دارای درختان گردوی بسیاری است که بطور طبیعی رشد میکنند و اصلا  برا ی نگهداری و رشد آنها از سم یا کود استفاده نمیشود کثرت درختان گردو خیلی زیاد است بنابراین باید درختانی که میوه نداده اند در اولویت برداشت باشند بهتر است برگ گردو دست چین شود و از بریدن شاخته های درخت خود داری گردد.

۲-۳  شیوه برداشت گیاهان با برگ و گل:

این گیاهان بر دو نوع هستند یا گلدهی آنها در یک بازه زمانی چند ماهه است و یا دوره گلدهی کوتاه دارند که پس از آن عملا گیاه دارای گل نخواهد بود.

محافظت از گیاه مهمترین اولويت در برداشت گیاهان خودرو است در این گیاهان ماده موثره در برگ یا گل گیاه قراردارد بنابراین باید سعی شود از بریدن ساقه های آن خصوصاً ساقه های اصلی خودداری شده و برگ یا گل گیاه برداشت شود.

در برداشت این گیاهان بهتر است از چاقو یا داس برای برداشت گیاه استفاده شود و برداشت با دست برای سلامت گیاه مضر است البته در برداشت آویشن، بابونه و چای کوهی مناسبتر است کیاه با دست برداشت شود.

۲-۴ برداشت گیاهان گل دار

گیاهان دارویی گل گاوزبان و ختمی از معروف ترین گلهای دارویی هستند و در یک دوره دو ماهه گل میدهند. ماده موثره دارویی در گل این گیاهان است و برداشت گل آنها با دست صورت می گیرد.

۲-۵  برداشت بوقناق

بوقناق یک گونه از گیاهان گل دار از خانواده چتریان است که شامل حدود دویست و پنجاه گونه می شود در قاعده میوه بوقناق مانند کنگر فرنگی مقداری اینولین وجود دارد و به همین دلیل این گیاه را کنگر فرنگی وحشی نیز می گویند. بنابراین لازم است برداشت این گیاه توسط یک ابزار برنده و از پایین ترین قسمت ساقه انجام شود. این گیاه دارای گلهای خارداری است و براشت کننده گیاه باید مراقب صدمات ناشی از آن باشد.

۳.برنامه برداشت:

تامین گیاه در فرایند تولید محصول ارگانیک بسیار اهمیت دارد بنابراین لازم است ظرفیت تولید مطابق با میزان برداشت گیاه تعریف شود.

اگر چه افزایش ظرفیت تولید یکی از انگیزه های اصلی تولید کنندگان است. اما برای تولید محصول ارگانیک کیفیت از کمیت مهمتر است. علی رغم اینکه منطقه مورد نظر دارای پتانسیل های قابل توجهی از نظر وسعت رویش و تنوع گیاهان دارویی است. ولی به دلیل محدودیت های عملیاتی شامل نیروی انسانی و تجهیزات سعی شده است با مطالعات میدانی بر مبنای حداقل برداشت گیاهان خودرو بتوانیم سبدی از محصولات ارگانیک را ارائه نماییم.

 

در جدول زیر تنوع گیاهان و میزان برداشت سالانه آن مشخص شده است:

نام گیاه  ارگانيك مقدار(كيلوگرم)
گزنه ۱۰۰۰
بوقناق ۱۰۰۰
برگ گردو ۵۰۰
آویشن ۵۰۰
گل پر ۵۰۰
آب تره ۵۰۰
بابا آدم ۵۰۰
دم اسب ۵۰۰
خار مریم ۵۰۰
دارواش ۵۰۰
مریم گلی ۵۰۰
بادر نجبویه ۵۰۰
ختمی ۵۰۰
فراسیون ۵۰۰
بارهنگ ۵۰۰
زبان بره ۵۰۰
چای کوهی ۵۰۰
پونه ۵۰۰
بومادران ۵۰۰
بابونه ۵۰۰
گل گاوزبان ۵۰۰
گل ماهور ۵۰۰
نعناع ۵۰۰
بهار نارنج ۵۰۰
شاه اسپرم ۵۰۰
بادرنجبويه ۵۰۰
كاهو ۵۰۰
شاهتره ۵۰۰
رازيانه ۵۰۰
بوقناق ۵۰۰
بيدمشك ۵۰۰
خارشتر ۵۰۰
بابونه ۵۰۰
يونجه ۵۰۰
گزنه ۵۰۰
شيرين بيان ۵۰۰
كاسني ۵۰۰
كاكوتي ۵۰۰

 

۳-۱ گزارش روزانه برداشت گیاه

تاریخ:

اعضای گروه برداشت:

مسئول برداشت:

-جدول موقعيت مكاني برداشت ها

رديف تاريخ نام محلي زمين برداشت موقعيت جفرافيايي مساحت تائيد متصدي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳-۲ گزارش روزانه خشک کردن گیاه

تاریخ:

اعضاي گروه:

نام متصدی:

جدول زماني خشك كردن نمونه هاي برداشت شده 

رديف تاريخ نام گياه تاریخ کندن گیاه وزن گياه قبل از خشك كردن مدت خشک شدن محل خشك كردن وزن گياه بعد از خشك شدن تاريخ و امضاي متصدي

 

 

۴- نگهداري گياه:

خشك كردن گياهان دارويي بايد بوسيله ي خود توليد كننده يا جمع كننده ي آنها انجام شود زمان جمع آوري گياه درطبيعت ي يا درمزرعه در ارتباط با وجود حداكثر ماده ي موثره ي موجود در گياه در طول رشد آن انتخاب مي شود.

معمولا گياه جمع اوري شده بايد هر چه سريعتر در معرض خشك شدن قرار گيرد تا از آسيب ديدگي در هنگام پژ‍مردگي جلوگيري شود. در اكثر موارد از روش خشك كردن گياه زير نور مستقيم خورشيد استفاده نمي شود چرا كه نور خورشيد باعث از بين رفتن مواد اوليه گرديده و گياه به سرعت زرد و قهوه اي مي شود اما اگر گياه در معرض نور مستقيم خورشيد قرار گيرد باز هم ويژگي هاي ارگانيك خود را از دست نميدهد اما بهتر آن است كه در معرض نور مستقيم خشك نشودند. گياهاني كه براي اسانس گيري جمع آوري مي شوند با عمل خشك كردن در نور خورشيد يك سوم و گل گندم و نعنا يك پنجم مواد اوليه ي خود را از دست مي دهند در برخي از موارد استثنانًا قرار دادن گياه براي مدت كوتاهي در نور آفتاب قبل از اينكه گياه در يك محل سرپوشيده داراي جريان هوا بوده و يك هواكش نيز داشته با شد توصيه مي گردد.

خشك كردن يك گياه به معناي گرفتن تدريجي رطوبت گياه است اگر خشك كردن برگها كار نسبتاً آساني است، در مورد ساقه ها و سر شاخه ها وضع بصورت ديگري است عمل خشك كردن بايد آنقدر ادامه يابد تا بتوان گياه را كوبيده و پودر نمود و قسمتهاي سخت نيز بايستي در صورت خم شدن به آساني بشكنند اگر گياه بيش از حد خشك شود ضمن جذب گرد و غبار مقداري از مواد فعاله موجود در آن نيز از بين مي رود و بر عكس اگر به مقدار كافي خشك نشود و كمي مرطوب باقي بماند در مدت نگهداري گنديده و خراب مي شود در تابستان در يك محل سرپوشيده معمولا گلها در مدت ۳ تا ۸ روز و برگها در مدت ۴ تا ۶ روز خشك مي شوند.

در منطقه ييلاقي چند فضاي مجزا براي نگهداري گياهان بايد پيش بيني شود تا بتوان گياهان را خشك و انبار نموده

 

جدول زماني انبار داري گياهان برداشت شده

رديف تاريخ نام گياه تاریخ ذخيره وزن گياه انبار شده تاريخ و امضاي متصدي

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

منو اصلی